𝐆𝐣𝐚𝐤𝐝𝐞𝐫𝐝𝐡𝐣𝐞𝐭 𝐧𝐠𝐚 𝐡𝐮𝐧𝐝𝐚 𝐭𝐞𝐤 𝐟𝐞̈𝐦𝐢𝐣𝐞̈𝐭 – 𝐞𝐩𝐢𝐬𝐭𝐚𝐤𝐬𝐚

Si pjesa më e spikatur e kokës, hunda shpesh është “cak” i shpeshtë i gishtërinjve të fëmijëve. Kjo është arsyeja pse gjakderdhjet nga hunda, të cilat në terminologjinë mjekësore quhen epistaksa, janë një nga gjakderdhjet më të zakonshme gjatë fëmijërisë.

Hunda ka pjesën e saj të kockave të forta, e cila vazhdon deri në kërcin e hundës. Nga jashtë është lëkura, dhe nga brenda është mukoza e hundës, e cila është e pasur me enë të gjakut. Ato rrjedhin gjak lehtë në situata të caktuara.

Megjithëse ka shumë shkaqe të gjakderdhjes nga hunda, ne do të rendisim ato më të zakonshmet.

  1. 𝘓𝘦̈𝘯𝘥𝘪𝘮𝘦𝘵 𝘦 𝘩𝘶𝘯𝘥𝘦̈𝘴 𝘯𝘨𝘢 𝘫𝘢𝘴𝘩𝘵𝘦̈

Janë bindshëm shkaku i parë i gjakderdhjes nga hunda. Ekziston një ide e gabuar që vetëm goditjet e ashpra në hundë çojnë në gjakderdhje. Shpesh, një goditje e lehtë në dukje është e mjaftueshme për të nxitur gjakderdhjen, ndërkohë që në disa fëmijë, edhe një përplasje e drejtpërdrejtë me “hundë” për një fëmijë tjetër nuk do të çojë në gjakderdhje. Përndryshe, “minitrauma” shumë lehtë mund të çojë në gjakderdhje tek fëmijët që kanë një mur pak më të dobët (të hollë) të enëve të gjakut.

  1. 𝘓𝘦̈𝘯𝘥𝘪𝘮𝘦𝘵 𝘦 𝘣𝘳𝘦𝘯𝘥𝘴𝘩𝘮𝘦 𝘵𝘦̈ 𝘩𝘶𝘯𝘥𝘦̈𝘴

Ato janë shumë të zakonshme tek fëmijët. Shtyrja e gishtave, por edhe objekteve jashtëzakonisht të papërshtatshme, ndonjëherë “ekzotike” në hundë – çon në gjakderdhje. Thonjtë e mprehtë dhe të paprerë poashtu janë një fajtor i zakonshëm, prandaj gjitha këto duhet pasur parasysh kur një fëmijë ka shpesh gjakderdhje nga hunda pa ndonjë arsye të dukshme.

  1. 𝘋𝘰𝘣𝘦̈𝘴𝘪𝘢 𝘬𝘰𝘯𝘨𝘫𝘦𝘯𝘪𝘵𝘢𝘭𝘦 𝘦 𝘦𝘯𝘦̈𝘷𝘦 𝘵𝘦̈ 𝘨𝘫𝘢𝘬𝘶𝘵 𝘵𝘦̈ 𝘩𝘶𝘯𝘥𝘦̈𝘴

Në secilën vrimë të hundës ka një grumbull enësh gjaku, e cila është shumë e ngjashme me një mikrosfungjer të mbushur me gjak. Disa fëmijë kanë mure shumë të holla të enëve të gjakut, të cilat përbëjnë këtë rrjet, prandaj edhe gjakderdhja është shumë e shpeshtë dhe e vazhdueshme. Fërkimi i hundës është i mjaftueshëm që të nxisë gjakderdhjen. Kjo është arsyeja pse këta fëmijë shpesh rrjedhin gjak natën, kur hunda dëmtohet pa dashje.

Sëmundjet që zvogëlojnë aftësinë e mpiksjes së gjakut (koagulopatitë, por edhe ulja e numrit të trombociteve – trombocitet) nuk janë një shkak i zakonshëm, por ato duhet të merren parasysh nëse fëmija ka një tendencë të rrjedh gjak në vende të tjera, veçanërisht në lëkurë (mavijosje të forta), ose mukozat e zgavrës me gojë.

Pavarësisht nga shkaku i gjakderdhjes, është e nevojshme ta ndaloni atë në mënyrën e duhur, të cilën prindërit duhet ta dinë. Fëmijët më të rritur dhe më të qetë lehtë mund të trajnohen për të bërë këtë – për të ndihmuar veten, por edhe fëmijët e tjerë kur janë në telashe.

𝑵𝒅𝒂𝒍𝒊𝒎𝒊 𝒊 𝒅𝒖𝒉𝒖𝒓 𝒊 𝒈𝒋𝒂𝒌𝒅𝒆𝒓𝒅𝒉𝒋𝒆𝒔 𝒏𝒈𝒂 𝒉𝒖𝒏𝒅𝒂 𝒏𝒆̈ 𝒑𝒆𝒔𝒆̈ 𝒉𝒂𝒑𝒂:

Së pari, merrni një mindil të pastër (edhe më mirë një garzë sterile, nëse gjendet në dispozicion) dhe fshini gjakun duke u munduar njëkohësisht të përcaktoni se nga cila vrimë e hundës po gjakos fëmija, ose nëse gjaku po “rrjedhë” nga të dy vrimat e hundës (gjë që ndodh më rrallë). Fëmijët më të rritur duhet të “shfryjnë” hundët e tyre dhe kështu të “pastrojnë” vendin e gjakderdhjes nga “pështyma” ose ndonjë trup i vogël i huaj.

Fëmija duhet të ulet, koka duhet të jetë e përkulur pak përpara (jo prapa, siç bëhet shpesh gabim). Nëse koka hidhet mbrapa, gjaku rrjedh në fyt andaj edhe nuk shihet, kështu që mund të ndodhë që një fëmijë të humbasë shumë gjak plotësisht pa nevojë. Kjo nuk mund të ndodhë, nëse fëmija anon pak përpara, prandaj ky është pozicioni i duhur.

Në këtë pozicion (me kokën pak të anuar përpara), duhet të ushtrohet presion në vrimën e hundës nga e cila rrjedh gjaku. Kjo është më e lehtë për të bërë me një gisht (të mbështjellur me faculetë, ose drejtpërdrejt në vrimën e hundës) – e cila shtypet anash, në mënyrë që vrima e hundës të “ngjitet” për septumin kockor të hundës. Nuk duhet ta shtyni gishtin nga poshtë (“bllokim” i gjakderdhjes plotësisht i pasaktë), por vetëm nga anash. Do të ishte mirë që fëmija të marrë frymë përmes gojës gjatë kohës sa shtypet hunda e gjakosur, edhe pse hunda tjetër është e lirë.

Duhet patur durim dhe të prisni të paktën dhjetë minuta para se të kontrolloni nëse gjakderdhja është ndalur. Nëse e lëshojmë shtypjen shumë herët, do të shohim se gjakderdhja nuk është ndalur, kështu që gjithçka duhet të fillojë nga e para.

Nëse pas 10-15 minutash të presionit të duhur gjakderdhja nuk ndalet, duhet të merrni pika (ose sprej) për hundë që ngushtojnë enët e gjakut të hundës dhe të vendosni disa pika (ose sprej) në vrimën e hundës që rrjedh gjak. Pastaj presioni mbi vrimat e hundës përsëritet dhe kështu “mbahet” për pesëmbëdhjetë minuta.

 

𝑲𝒖𝒓 𝒅𝒖𝒉𝒆𝒕 𝒕𝒂 𝒅𝒆̈𝒓𝒈𝒐𝒏𝒊 𝒇𝒆̈𝒎𝒊𝒋𝒆̈𝒏 𝒑𝒆̈𝒓 𝒆𝒌𝒛𝒂𝒎𝒊𝒏𝒊𝒎 𝒕𝒆 𝒎𝒋𝒆𝒌𝒖?

Nëse gjaku nuk ndalet edhe pas masave të përmendura, fëmija duhet të dërgohet te një mjek i specializuar në vesh, fyt dhe hundë, i cili, pas një ekzaminimi të shpejtë, do të zgjedhë mënyrën më të duhur për të ndaluar gjakderdhjen.

Kur bëhet fjalë për një dëmtim më serioz të hundës – nëse hunda është shumë e fryrë, ose nëse shihni një deformim të qartë të pjesës kockore të hundës, atëherë kemi të bëjmë me një traumë serioze, prandaj është mirë të kërkoni një specialist të ORL-së sa më shpejt të jetë e mundur.

Nëse fëmija ndien një dobësi, ka plogështi të theksuar, është i përgjumur dhe i pavullnet, ndërkohë që më parë ai ishte krejtësisht mirë, kjo nuk paraqet ndonjë sjellje të pazakontë menjëherë pas traumës. Por, nëse zgjat edhe pas dhjetë minutash nga lëndimi, duhet të kontaktoni mjekun për ndihmë.

Nëse fëmija humb vetëdijen, duhet të dini se disa fëmijë “bien” në tokë sapo që ata shohin gjak, duhet ta shtrini fëmijën poshtë dhe të ngrini këmbët, në mënyrë që gjaku të kthehet në kokën e tij. Sigurisht, nëse gjakderdhja nuk është ndalur, duhet të mbani hundën të shtypur.

Në rastet kur gjakderdhja përsëritet shpejt (pas disa minutash ndërprerje), ose nëse shihen gjakderdhje në zona tjera të lëkurës (ose mukozave), atëherë është e mirë të kërkoni një mjek i cili, ndër tjera, do të kryejë analizat e nevojshme – në mënyrë që të përjashtoni çrregullimet e mundshme të mpiksjes së gjakut, të cilat mund të jenë fajtor për gjakderdhjen.

 

𝑺𝒉𝒑𝒋𝒆𝒈𝒊𝒎𝒊 𝒆̈𝒔𝒉𝒕𝒆̈ 𝒊 𝒓𝒆̈𝒏𝒅𝒆̈𝒔𝒊𝒔𝒉𝒆̈𝒎

Shumica e fëmijëve nuk kanë gjakderdhje të rëndë nga hunda, dhe ato lehtë ndalen pasi të jenë aplikuar masa të thjeshta. Është e rëndësishme t’u shpjegohet fëmijëve se kjo mund të ndodhë përsëri – por që nuk është diçka e rrezikshme, kështu që nuk ka vend për panik.

𝑷𝒂 𝒑𝒂𝒏𝒊𝒌

Paniku shpesh shkaktohet nga reagimi i fëmijëve që janë në shoqërinë e një fëmije që ka gjakderdhje. Kjo është arsyeja pse është e domosdoshme një bisedë e kujdesshme me një fëmijë që ka prirje për gjakderdhje më të shpeshta të hundës. Fëmijët e rritur, lehtë mund të trajnohen për të ndihmuar veten në situata kur prindërit e tyre nuk ndodhen aty pranë./natalmedia.com/

 

 

*Materialet dhe informacionet në këtë portal nuk mund të kopjohen, të shtypen, ose të përdoren në çfarëdo forme tjetër për qëllime përfitimi pa miratimin e drejtuesve të “natalmedia”

 

 

SHPËRNDAJE:

Related posts